Bram Boer 

 

 

Gouda/Laag Zuthem, januari 2004

 

 

Inhoud

 

1. Voorwoord 

2. Inleiding   

3. Aard en omvang van seksueel misbruik van jongens   

4. Gevolgen 

- Gevolgen en de karakterstructuren 

- Lichamelijke klachten als gevolg van seksueel misbruik 

5. Signaleren en bespreekbaar maken   

6. De therapie   

- Aanraken of niet aanraken in de therapeutische setting 

7 De therapeut

- De sekse van de hulpverlener 

- Tegenoverdracht

8. Tot slot

- Bijlage 1: DSM IV criteria PTSS 

- Bijlage 2: Signalenlijst

 

- Geraadpleegde literatuur

  

                Inleiding

In deze verhandeling ga ik het hebben over seksueel misbruik. Inmiddels schrikken we niet echt meer van berichten in de media over seksueel misbruik. We schudden ons hoofd en we vinden het vreselijk, maar de impact die het ooit had heeft het niet meer. Het gebeurt.

En toch zijn er nuanceverschillen in de bekendheid met het thema. De schrik wordt groter naarmate het kind jonger is bijvoorbeeld, of wanneer de pleger een vrouw is.

En helaas is te constateren dat ook nog het seksueel misbruik van jongens en mannen de wenkbrauwen hoger doet optrekken dan het misbruik bij vrouwen en meisjes.

In de laatste pakweg 15 jaar hebben met name de vrouwen aandacht gevraagd voor hun misbruikervaringen. Hulpverlening kwam op gang en ook de reguliere hulpverleningsinstanties kwamen met een hulpaanbod.

Maar meer en meer blijken ook mannen nu in hun jeugd misbruikt te zijn, en is een hulpaanbod nodig.

Wat verstaan we onder 'seksueel misbruik'? Het is goed om daarvan een definitie te geven, zodat er geen misverstanden ontstaan. Seksueel misbruik in dit kader is: "Seksuele contacten van personen met een jongen onder de zestien jaar, die plaatsvinden tegen zijn zin of waarbij de jongen het gevoel heeft (gehad) de seksuele contacten niet te kunnen weigeren en die op latere leeftijd als negatief en onvrijwillig worden benoemd."[1][1]

Veel mannen doorbreken pas op latere leeftijd het stilzwijgen over het misbruik. En dan vaak nog in de marge van een hulpvraag over primaire klachten, zoals overspannenheid, burnout of verslavingsproblematiek. Het doorbreken van de stilte botst vaak met de interne én het maatschappelijke beeld van mannelijkheid. Met name het toegeven aan het 'slachtoffer zijn' is voor een man een stap.

Juist dit maakt dat het voor de therapeut goed is om juist bij mannen een mogelijk misbruikverleden niet bij voorbaat uit te sluiten. Daarbij heb je het dan meteen ook over de rol van de hulpverlener en zijn of haar eigen achtergrond.

In deze verhandeling zal ik aandacht besteden aan de feiten van het vóórkomen van misbruik bij jongens, aan de mogelijkheden van het signaleren van misbruik (en de (on-)zin van signalenlijsten). Verder besteed ik aandacht aan de gevolgen van het misbruik op latere leeftijd, en dan in het kader van deze verhandeling met name de lichamelijke gevolgen of (psycho-)somatische klachten. Het is goed hier te benadrukken dat de gevolgen van seksueel misbruik op korte termijn buiten het bestek van deze verhandeling liggen; zo ook de hulpverlening aan jongens die recentelijk zijn misbruikt. Nadrukkelijk bespreek ik de klachten van mannen met seksueel-misbruikervaringen in hun jeugd. Korte-termijngevolgen van misbruik vallen buiten dit onderwerp. 

 


[1][1] naar Dr. S. Dijkstra, in Bij stukjes en beetjes. Utrecht, TransAct, 1996, pag. 12